Enigma2=Linux, czyli otwarte oprogramowanie a odbiór telewizji.

Enigma2_leadTen wpis dedykuję wszystkim osobom, które lubią grzebać w swoim sprzęcie, wgrywać alternatywne oprogramowanie, siedzieć godzinami i dłubać w oprogramowaniu na złość rodzinie i samym sobie. Jeśli życie rodzinne Ci się znudziło, a masz wystarczająco DUŻO czasu, aby wgłębiać się w branżowe fora, analizować wpisy, a Twój żołądek jest kawoodporny, to jesteś w grupie potencjalnych psychofanów Enigmy2.

Wprowadzenie

Drodzy czytelniczy, koledzy i znajomi:) chciałbym na początku wyjaśnić, czego możecie spodziewać się po wpisie. Post jest pierwszym z planowanych czterech, które mają wam przybliżyć świat linuxowych odbiorników do telewizji cyfrowej. W kolejności chronologicznej przedstawione będą:

  1. Dzisiejszy wywód, czyli . Dla kogo, po co i jak?
  2. Linuxowy odbiornik satelitarny VU+ zero.
  3. Linuxowy kombajn cyfrowy (satelitarno-naziemno-kablowy z czterema głowicami) Xtrend ET8500.
  4. Linuxowy odbiornik combo (satelitarno-naziemny) Xtrend ET7500.

Odsłona pierwsza będzie wprowadzeniem do możliwości oprogramowania Enigma2, na którym opiera się każdy z wymienionych odbiorników. Ponieważ większość wariacji na temat Enigmy2 można z pozytywnym skutkiem przeportować na każde z wymienionych urządzeń, postanowiłem zaniechać powielania wątku systemu operacyjnego w każdym z trzech wpisów i poświęcić mu oddzielny post. Trzy pozostałe części będą skupiały się przede wszystkim wokół cech zewnętrznych, czyli wyglądu i zastosowanych rozwiązań technicznych (procesor, pamięć RAM itd.) danego modelu.

Enigma2? What the hell?

Enigma2 to aplikacja linuxowa, a raczej GUI (Graphic User Interface=Interfejs graficzny użytkownika) bazująca na buforze ramek. Aplikacja została zaimplementowana po raz pierwszy na odbiorniku firmy Dream Multimedia (model DM7025, 2006 rok), i z sukcesem wykorzystywana również na komputerach klasy PC. Enigma2 opiera się na Python`ie (język programowania) a backend napisany jest w C++. Enigma2 korzysta z LinuxTV DVB API, które jest standardową częścią linuxowego jądra. Tyle suchej teorii. W praktyce otrzymujemy dekoder oparty na linuxie z nieograniczonymi możliwościami i niezliczoną liczbą dodatków. Wszystko okraszone wersjami dostosowanymi pod konkretny rynek (np. polski) z fajnym wsparciem społeczności polskiej i międzynarodowej.

Dla kogo? 

Dla wielu, ale nie dla każdego. Nieskonfigurowana Enigma2 dla osoby nieobeznanej z tematem to droga przez mękę. Tutoriale oraz język na forach w większości dopasowane są dla osób już wgłębionych w temat. Zdecydowanie odradzam zakup odbiornika wspierającego Enigmę2 osobom, które oczekują od takie sprzętu działania Plug&Play.

Jeśli nie posiadasz wystarczająco dużo czasu, cierpliwość nie jest Twoją mocną stroną, a zaciętość techniczna jest Ci obca, to podaruj sobie przygodę z Enigmą i zdecyduj się na odbiornik operatorski lub sprzęt z uniwersalnym czytnikiem oferowany przez lokalnych producentów.

Zakup hardware`u

Na co warto zwrócić uwagę przy zakupie sprzętu?

1. Standardy transmisji. Czyli jak chcemy odbierać telewizję i kto jest jej dostawcą.

Telewizję w dużym skrócie możemy odbierać (abstrahując od TV internetowej i analogowej w kablówkach) w trzech standardach cyfrowych:

a) DVB-T/T2. Telewizja naziemna. W Polsce 24 kanały bezpłatne nadawane na trzech częstotliwościach oraz kanały płatne od Polsatu (tych raczej nie uraczycie, kanały są odbierane jedynie poprzez odbiorniki polsatowskie). Standard DVB-T2 testowany jest obecnie u naszych zachodnich sąsiadów, prawdopodobnie będzie to przekaz komercyjny$$$$. Dodatkowo obecnie (stan na 22.07.2015) trwają w Warszawie testy TVP kanałów Ultra HD z wykorzystaniem kodeka H.265.

b) DVB-C. Telewizja kablowa. Dotyczy jedynie kart nieparowanych z odbiornikiem operatora lub modułem dostępu warunkowego CI.

c) DVB-S/S2. Telewizja satelitarna. Platformy komercyjne w Polsce: NC+ oraz Polsat. W przypadku Polsatu sprawa jest jasna. Jeżeli mamy chęć na korzystanie z usług firmy z logo słoneczka, otrzymamy od operatora moduł CI ze sparowaną kartą. W przypadku NC+ sprawa jest bardziej skomplikowana. Na obecną chwilę nowym użytkownikom pozostaje oferta MIX (ze sparowanym modułem), lub Telewizja na kartę HD. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż w najbliższych miesiącach operatorzy satelitarni i kablowi całkowicie przejdą ze standardu mpeg2 na mpeg4. Oznacza to, że stare odbiorniki odbierające tylko kanały w rozdzielczości standard definition (576p) będą bezużyteczne przy próbie współpracy z kartami polskich operatorów. Więcej na ten temat na stronie SatKuriera.

Przy wyborze istotnym wydaje się więc, z jakich źródeł chcemy odbierać telewizję, a możemy ze wszystkich trzech jednocześnie.

2. Głowice. Nawiązując do punktu pierwszego, to z jakich standardów będziemy mogli skorzystać determinują przede wszystkim proponowane przez producenta konfiguracje głowic. W obecnej chwili standardem jest wolność konfiguracji. Producenci sprzętów wspierających Enigma2 pozwalają na swobodny dobór konfiguracji. Głowice są wymienialne, a interesujący nas zestaw możemy skompletować pod siebie. Poniżej zdjęcia wymienialnej głowicy DVB-C/T z odbiornika Red Eagle Twin.

Tym samym w zależności od modelu możemy żonglować głowicami i dobrać konfigurację pod siebie. I tak w modelu Xtrend ET8500 mamy aż cztery głowice, po dwie z każdego standardu. Xtrend_ET8500_rear

Dodatkowo w Enigmie2 istnieje możliwość doinstalowania sterowników do zewnętrznych dongli DVB-T.

Po co dwie lub więcej głowic dla jednego standardu? Wykorzystywane są one przede wszystkim przy nagrywaniu lub strumieniowaniu treści. Jeden kanał nagrywamy, drugi oglądamy, niezależnie od częstotliwości na której kanały się znajdują. Ograniczeniem tu może być system kodowania, np. karty Polsatu dostarczane są wraz z modułem dostępu warunkowego. Taki moduł jest jednostrumieniowy, więc w przypadku chęci nagrania dwóch zakodowanych kanałów, moduł nam nie zdekoduje sygnału i tylko jedno z nagrań będzie odkodowane, na drugim zobaczymy ciemność.

3. Czytnik kart i slot na moduły dostępu warunkowego.

Tu warto się zastanowić, nawiązując tym samym do punktu 1c), z jakiej oferty programowej zamierzamy skorzystać. Dość popularne są kombinacje: satelitarno-naziemna i satelitarno-kablowa, np. darmowe programy z telewizji naziemnej, oraz darmowe satelitarne (w wysokiej jakości od naszych niemieckich sąsiadów) lub płatne z telewizji kablowej i bezpłatne z Astry (kanały niemieckie, francuskie, włoskie). Część polskich satkowiczów korzysta jednocześnie z płatnej oferty Polsatu i NC+, głównie ze względu na złożoną ofertę sportową (piłka nożna, F1, żużel, siatkówka, piłka ręczna). Wówczas niezbędny będzie czytnik kart i slot na moduły. Można pójść w większą egzotykę i dodatkowo opłacać karty erotyczne kodowane w Viaccess lub korzystać z kart czeskich lub niemieckich. No problem, każdemu według jego potrzeb.

4. Wyjścia audio-wideoaudio_video_ouputs

a) HDMI. Wyjście cyfrowe obrazu i dźwięku, krótko must be. Raczej już nie trafimy na rynku na odbiorniki niewspierające tego standardu.

b) SCART. Wyjście analogowe obrazu i dźwięku. Przydatne przy starszych telewizorach lub w przypadku wyprowadzenia sygnały analogowego na zewnątrz (używając odpowiedniego adaptera SCART-Chinch lub SCART-mini jack).

c) Wyjście cyfrowe. Może być to wyjście elektryczne, tzw. koaksjalne lub optyczne. Umożliwia nam ono wyprowadzenie dźwięku przestrzennego do amplitunera lub kina domowego.

5. Pozostałe interfejsy.

a) Ethernet. Enigma2 posiada dość bogatą bibliotekę sterowników kart wifi. Jednak ze względu na transfery, stabilność połączenia, możliwe interferencje innych urządzeń elektromagnetycznych, sąsiedztwo innych sieci działających w pobliżu (szczególnie w zabudowie wielorodzinnej), bardziej optymalne jest połączenie kablowe.

b) USB. Przynajmniej jeden port. Możliwe wykorzystanie:

  • aktualizacja oprogramowania, czy przejście na inną dystrybucję,
  • nagrywanie oraz funkcja przesunięcia czasowego (TimeShift),
  • podłączenie zewnętrznych urządzeń, jak myszka PC, klawiatura, adapter wifi, dodatkowy tuner DVB-T, napęd CD/DVD.

Wybór oprogramowania

Tu się wszystko rozbija o społeczność oraz w dużej mierze popularność danej marki na wskazanym rynku. Dreambox Multimedia tworząc oraz rozwijając Enigmę raczej nie spodziewał się, że jego pomysł oraz w pewnym sensie również wniesiona własność intelektualna będzie gwoździem do trumny przedsiębiorstwa. Dreambox rozwinął, inni skopiowali i udoskonalili jego dzieło, oferując tym samym zbliżone rozwiązania w niższej cenie lub silniejsze hardware`owo jednostki w porównywalnym przedziale cenowym. Nam jako użytkownikom końcowym przyniosło to przede wszystkim znaczny spadek cen odbiorników klasy premium oraz wysyp różnorakiego sprzętu opartego na Enigmie.

Obecnie najpopularniejsze w Polsce wydają się być odbiorniki po NC+ (firmy ADB), tzw. BSLA i BSKA. Są to używane jednostki, które przeszły proces refurbished i są odsprzedawane z pakietem MIX bez umowy lojalnościowej. Trzeba podkreślić również, że fenomen odbiorników ADB ograniczył się jedynie do Polski.

Takie cudeńka przerabiane są w odpowiedni sposób, co oczywiście przekłada się na utratę gwarancji. Poniżej film z YouTube

Drugim liderem boxów linuxowych na rynku polskim jest marka VU+ należąca do Ceru Company Ltd. (powiązanej z Marusys Co., Ltd.).

Instalacja

Ponieważ odbiorniki po wyjęciu z pudełka w zasadzie są bezużyteczne. W zasadzie, ponieważ ich użyteczność została bardzo okrojona przez producenta. Ze względu na licencje oraz zgodność z prawodawstwem, użytkownik dostaje sprzęt kategorii golas. A więc drogi użytkowniku jeśli chcesz, aby sprzęt działał, to do it yourself, albo zainwestuj w skrzynkę piwa, aby zrobił to kolega bardziej obeznany w temacie. Pierwszą ważną rzeczą jest zainstalowanie odpowiedniego image`a. Fabryczne oprogramowanie może być bezpośrednio nadpisane przez nowe lub być wybierane spośród kilku w trakcie bootowania (wówczas niezbędne jest przed wgraniem nowego oprogramowania zainstalowanie tzw. multiboota). Nadpisanie bieżącej wersji jest banalnie proste (pod warunkiem, że znaleźliśmy odpowiednie oprogramowanie) i ogranicza się do:

  1. Skopiowania obrazu z rozszerzeniem .tar.gz na pamięć USB,
  2. Podłączenia nośnika do wyłączonego z zasilania odbiornika,
  3. Podczas szybkiego migania diody naciśnięcia przycisku power na obudowie (w niektórych modelach może być to inny przycisk, w takim przypadku należy zapoznać się z dołączonym tutorialem),
  4. Wykazania się cierpliwością, ponieważ flashowanie może potrwać kilka minut.

Poniżej filmik zmiany programowania na przykładzie VU+ zero.

Odbiorniki BSLA i BSKA doczekały się olbrzymiego wsparcia ze strony społeczności zgromadzonej wokół Enigma2. Do najważniejszy dystrybucji pod odbiorniki ADB należą:

Na VU+ ze względu na jego międzynarodowy charakter wybór image`y jest bardzo bogaty. Przykładowe wersje:

Czym kierować się przy wyborze image`u? Najrozsądniej wybrać jedną z dystrybucji, która świetnie radzi sobie z polskimi kartami. Tu na pierwszy plan wybija się Hyperion oraz Open PLi. Są to dystrybucje bardzo dobrze przygotowane pod nasz rynek, właściwie już po wgraniu oprogramowania możemy korzystać z odbiornika. Ma to znaczenie przede wszystkim ze względu na prawidłową współpracę z kartami operatorskimi (prawidłowo skonfigurowany plugin Softcam). Ja ze względu na testowany sprzęt bazowałem na Open ATV oraz VTI, które są dedykowane szczególnie pod Niemcy. A więc tu czekała mnie mała przeprawa.

Pluginy oraz aplikacje

W przypadku Linuxa wypadałoby postawić znak równości z supportem ze strony społeczności. Trudno sobie wyobrazić deweloperkę otwartego systemu bez wsparcia rzeszy użytkowników. To oni tworzą wsparcie i są prawdziwą twarzą marki. Im więcej użytkowników, tym większe wsparcie na forach. Im większe wsparcie tym mniej problemów w późniejszym użytkowaniu, szybsza pomoc oraz mnogość udostępnionych wtyczek.

Wtyczki możemy wgrywać na trzy sposoby:

a) poprzez repozytorium wtyczek, które jest powiązane z naszą dystrybucją. W przypadku Open ATV pluginy odnajdziemy poprzez:

  • naciśnięcie niebieskiego klawisza w trybie oglądania TV. Prawe okno-Pobierz wtyczki.plugin_1
  • Tu wybieramy pluginy według interesujących nas kategorii.plugin_2plugin_3plugin_4
  • Drugim sposobem jest przekopiowanie interesującego nas pliku poprzez protokół ftp. tu możemy skorzystać z dowolnego klienta ftp (ja preferuję FileZillę). Pliki z rozszerzeniem .ipk (albo każdym innym, który wspiera nasza dystrybucja) wrzucamy do folderu temp. Domyślne dane do logowania w Open ATV (wersja dla Xtrend ET7500):

User: root, Hasło: root, Port: 21

Dane do logowania można oczywiście zmienić, najlepiej poprzez telnet. Poniżej krótka instrukcja jak tego dokonać.

Korzystamy z jednego z programów do telnetu. W moim przypadku jest to putty.

Telnet

Aby zmienić domyślne hasło na nasze własne, wpisujemy komendę passwd i dajemy enter.Telnet_password

Jeśli już połączyliśmy się z naszym odbiornikiem po ftp, wówczas należy przekopiować to folderu temp, interesujące nas pluginy.ftp_temp

Po przekopiowaniu interesujących nas pluginów do folderu tymczasowego temp, przechodzimy do menu odbiornika. Niebieski klawisz-Pluginy-Instalator IPK-Pamięć /tmp

instalator_ipkinstalator_ipk_2

 

  • Instalacja z zewnętrznego nośnika USB. Nośnik, z wcześniej skopiowanymi plikami instalacyjnymi, podłączamy do odbiornika, i analogicznie do metody drugiej posiłkujemy się niebieskim klawiszem, na końcu wybierając internal flash.

DreamboxEdit

Aktualna wersja (na 14-07-2015) to 6.0.2.0 do pobrania z oficjalnej strony. Program do edycji oraz in-/outportowania list kanałów oraz pikonów (pliki graficzne danej stacji telewizyjnej). Zdecydowanie najlepszy program do edycji, wgrywania i archiwizowania listy kanałów na Enigmę. dreaboxEdit_1dreaboxEdit_2dreaboxEdit_settingsGotowe listy kanałów znajdziemy m.in. na forum http://forum.dvhk.to. Przykładowa lista list_by_djcrash-e2_1x1.

OpenWebif

Jest to interfejs webowy do zarządzania odbiornikiem na Enigma2. Wtyczka w wielu dystrybucjach jest już standardowo wgrana na starcie. Aby wywołać stronkę OpenWebif wpisujemy w pasku adresacji przeglądarki adres IP naszego dekodera.

openweb_1

Stronka daje nam naprawdę pokaźny wachlarz możliwości. Do najważniejszych należą:

a) Strumieniowanie video na PC

  • wybieramy punkt telewizjaopenweb_2
  • z listy bukietów/paczek kanałów wybieramy kanał, który nas interesujeopenweb_3
  • klikamy na ikonę telewizora po prawej stronieopenweb_4
  • wygeneruje się plik, który będziemy mogli otworzyć poprzez program VLC (VideoLan)
  • openweb_5otwieramy VLC i wybieramy wygenerowany plik
  • delektujemy się strumieniem, o ile nasz PC, tuner i sieć dadzą radę:)openweb_8

a) Przewodnik po programachopenweb_epg_2

openweb_epg_1

Po wybraniu odpowiedniej audycji wyświetlone zostanie dodatkowe okno, które umożliwi m.in. zaprogramowanie nagrania do realizacji, przeniesie nas do bazy filmów IMDB. openweb_epg_3

 

c) Pilot zdalnego sterowania. Raczej będzie wykorzystany do zdalnego zarządzania urządzeniem niż posłuży jako realna alternatywna dla fizycznego pilota.openweb_remote

d) Strumieniowanie zrealizowanych nagrań. Bardzo fajna funkcja. Nagrywamy na jednym urządzeniu, oglądamy na wielu, np. PC, tablecie, smartfonie. Przy prawidłowej konfiguracji VPN strumień można przesłać poza lokalną sieć domową. Plik można również fizycznie pobrać poprzez OpenWebif na PC.

OpenWebif_recordings_1OpenWebif_recordings_2

1. Odtwarzanie nagrania na odbiorniku.

2. Strumieniowanie nagrania na PC.

3. Pobranie zrealizowanego nagrania.

e) Edycja listy kanałów. Odbywa się na zasadzie drag and drop. Ja preferuję osobiście DreamboxEdit. OpenWebif_channel_editf) Wyświetlenie informacji o odbiorniku

OpenWebinf_aboutthebox

g) Wysyłanie spersonalizowanych wiadomości do użytkowników

OpenWebinf_message_1Na telewizorze zostaje wyświetlona wiadomość. Do czego to może służyć? Jeżeli zarządzamy większą liczbą odbiorników, wówczas istnieje możliwość wysyłania krótkich notek do userów. Przy użytkowaniu tylko i wyłącznie w obrębie jednego gospodarstwa domowego, trudno mi znaleźć racjonalny powód, aby wykorzystać wspomnianą funkcję.

OpenWebinf_message_2

h) Zmiana ustawień. Poprzez http otrzymujemy dostęp do wielu użytecznych ustawień, bez potrzeby przeklikiwania się przez kolejne punkty menu.

OpenWebinf_settingsSoftcam

Aby tuner mógł czytać naszą kartę albo jeśli chcemy postawić klienta, czy też serwer sharingu to niezbędny jest Emulator. Na funkcjach „edukacyjnych”, ze względu na ich mało legalny charakter, nie zamierzam się skupiać. Ograniczę się więc do krótkiego opisu tylko częsci odpowiedzialnej za prawidłowe dekodowanie niesparowanej z odbiornikiem karty klienckiej. Najlepiej zainstalować Softcam poprzez wrzucenie poniższego feed`u z wykorzystaniem klienta ftp.

softcam-feed-mipsel_1.0_all

Po instalacji feed`u w repozytorium wtyczek w kategorii softcam, odnajdziemy pokaźny zbiór pluginów. Wybieramy najbardziej nam odpowiadający, np. jakiś OScam lub Doscam. softcam_openatv

Odpowiednio dobrany softcam już na wstępie daje nam możliwość konfiguracji poprzez http. Z reguły jest on dostępny pod adres IP naszego odbiornika xxx.xxx.xxx.xxx:8888. W moim przypadku wybrany doscam dostępny był na porcie 83.

Porty podany jest w pliku oscam.conf/doscam.conf (w większości przypadków znajduje się w lokalizacji /var/key). oscam_conf

Po wpisaniu adresu IP:Port zostajemy przekierowani do GUI Oscam`a.oscam_http_1

Zrzut zakładki skonfigurowanych czytników.
oscam_http_2

Klient Samby/DLNA

Jeżeli w sieci lokalnej udostępniamy zasoby lokalne (filmy, muzykę oraz zdjęcia), możemy je bezpośrednio odpalić na naszej Enigmie2. Płynność odtwarzania oraz możliwości w dużej mierze zależą od zastosowanego w odbiorniku procesora oraz infrastruktury sieciowej. Połączenie z serwerem Samby:

  • Niebieski przycisk funkcyjny-Podmontowane-Przeglądarka sieci,samba_1
  • Wybieramy dostępny interesujący nas serwer sieciowy i wpisujemy użytkownika oraz hasło (jeśli wymagane),samba_2
  • W repozytorium pluginów możemy wybrać wtyczkę, z której będziemy w przyszłości korzystać przy odtwarzaniu materiałów. Ja wybrałem MovieBrowser. Prosty w konfiguracji, a dodatkowo tworzy bazę na modę biblioteki KODI.Moviebrowser_1Moviebrowser_2

Konfiguracja klienta DLNA:

  • Przy konfiguracji możemy posłużyć się gotowym pluginem DLNAbrowser,plugin_dlna
  • Po instalacji z menu wtyczek wybieramy DLNAbrowser i wyszukujemy interesujący nas serwer DLNA/UPNP,
  • plugin_dlna_2_newNa koniec wybieramy plik i kontemplujemy z dumą przyjemność oglądania filmów na naszej Enigmie2.
    plugin_dlna_3_new

PICONY

Picony to nic innego jak loga stacji telewizyjnych i radiowych. Przy przeglądaniu kanałów, zmieniając je z dużą szybkością jesteśmy w stanie, po logotypie stacji na pasku informacyjnym, zdecydować, czy zostajemy, czy idziemy dalej. Dodatkowo ważnym aspektem jest strona wizualna. 

Konfiguracja:

  • Najłatwiej chyba wybrać przygotowany przez społeczność plik (odpowiednio dopasowany pod operatora, satelitę lub listę satelitów). Przykładowy plik z gotowymi piconami pod polskich operatorów do pobrania poniżej.

picon

  • Następnie za pomocą klienta ftp logujemy się do naszego boxa i umieszczamy rozpakowaną listę w następującej lokalizacji / usr/share/enigma2/piconpicon_4

HbbTV

HbbTV, czyli telewizja hybrydowa. Nadawca treści, umieszcza dodatkowo w sygnale informację o dedykowanej stronie internetowej. Jeżeli odbiornik podłączony jest do internetu, wówczas możemy skorzystać z dodatkowych informacji udostępnionych przez twórcę kontentu. W tym celu z repozytorium instalujemy wtyczkę OpenOpera.

Jeżeli dany kanał wspiera HbbTV wówczas na pasku informacyjny zostanie podświetlona odpowiednia ikona.hbbtv

Po naciśnięciu czerwonego klawisza funkcyjnego zostanie wyświetlone pre-menu. hbbtv_1hbbtv_4

Korzystając z informacji na ekranie możemy wywołać kolejne funkcje lub przejść do kolejnych kategorii.

hbbtv_3 hbbtv_5 hbbtv_2 hbbtv_6

Podsumowanie

Powyższy wpis ma być jedynie wprowadzeniem do tematu linuxowych rozwiązań na urządzeniach STB. Nie powinien tym samym stanowić żadnego ścisłego tutoriala, a być jedynie namiastką możliwości, jakie oferuje Enigma2. Jest to rozwiązanie skierowane do osób zainteresowanych tematyką otwartego oprogramowania, które mają czas i chęci, aby poświęcić się zgłębianiu tematu. Jeżeli brakuje Ci czasu, a chęci ograniczą się do podłączenia wszystkich kabli i włączenia urządzenia, to daj sobie lepiej spokój. Dużo bardziej odpowiednim rozwiązaniem będzie odbiornik operatorski lub zapper jednego z polskich producentów.

W porównaniu z wszystkimi obecnymi na rynku odbiornikami Plag&Play, urządzenia oparte na linuxie umożliwiają pełną personalizację oraz oferują bogate wsparcie społecznościowe, niejednokrotnie znacznie przewyższające procedury wsparcia operatorów. A więc, czy warto bawić się w dostosowywanie Enigmy2 pod nasze wymagania? Tak, warto! Warto, pod warunkiem, że rodzinka wyjedzie na wczasy, a wy drodzy eksperymentujący macie nerwy ze stali.